Amstelveen – Meditatie, kloosterbezoek en aandachtig Bijbellezen zijn belangrijke pijlers in het geloofsleven van Josje Dijkstra. ‘Door het zoeken van rust word je actief ontvankelijk voor wat God wil in je leven.’

Rust is een groot goed, maar je moet die rust wel daadwerkelijk zoeken. ‘Ik moet in elk geval mijn best ervoor doen’, vindt Josje, die in het recente verleden ouderling was in de Amstelveense Kruiskerk.

‘Rust is in deze gejaagde samenleving niet meer automatisch voorhanden. We hebben allemaal een propvolle agenda. Je moet verschillende ballen in de lucht houden: omgaan met je vrienden, op zondag naar de kerk, op de hoogte blijven van het nieuws, sporten enz. Alles moet op alle gebieden. Juist als je stil bent, merk je hoe onrustig je bent. Dan zie je waar je allemaal mee bezig bent.’

Dagelijkse meditatie
Josje vindt rust door dagelijks veertig minuten te mediteren. ‘Het is de kunst van het mediteren om die sores van alledag te laten voor wat ze zijn.’

Josje had tot voor kort een druk leven als psychotherapeute bij Sinaï Centrum in Amstelveen. Eind mei ging ze met pensioen. ‘Heerlijk, ik heb me voorgenomen om de dag te beginnen met lezen en mediteren.’ Josje is al twintig jaar lid van een meditatiegroep Pètach in Utrecht, een organisatie die is gebaseerd op de yoga-, meditatie- en gebedspraktijk uit de joods-christelijke traditie.

Chevetogne
Een paar keer jaar gaat ze naar het klooster. Met een groep gemeenteleden van de Paas- en Kruiskerk bezocht Josje onlangs nog het klooster Heeswijk-Dinther. Twee keer per jaar trekt ze zich met leden van Pètach terug in het internationale benedictijner klooster van Chevetogne in de Belgische Ardennen. ‘Het bijzondere is dat de helft van de monniken de liturgie leeft en viert volgens de Byzantijnse ritus, het andere deel volgen de Latijnse ritus. Het is uniek dat dat daar samengaat. In het klooster volgen we diensten die urenlang duren en die je grotendeels staand doorbrengt. Met de Utrechtse groep beoefenen we de praktijk van Lectio Divina, een aandachtige manier om de Bijbel woord voor woord te lezen. Eigenlijk is het biddend lezen. Dat vergt rust, omdat je steeds de neiging hebt om snel door die teksten te gaan. Je wilt nieuwe dingen lezen, want dat bevredigt immers je nieuwsgierigheid. Maar de kunst is om een beetje te kauwen op de tekst. Dat is niet altijd makkelijk. Het kan soms een langere tijd duren voordat een betekenis echt tot je doordringt.’

Tijdens haar verblijf in het klooster komt Josje weer even in de sfeer van het mysterie. ‘Dan merk ik bij mezelf: dit is wat ik wil, hier gaat het om. Waarom vergeet ik dat steeds? Het zakt ook wel weer wat weg na verloop van tijd. Toch: hoe vaker ik ga, hoe meer er iets blijft hangen.’

‘Beeld van God’
De dagen in het klooster zijn voor Josje belangrijk om letterlijk weer ruimte te maken voor het geloof. ‘Tijdens de momenten van rust word je eraan herinnerd dat je als mens een beeld van God bent. Daar leven we makkelijk aan voorbij. Er is zoveel afleiding in het leven. Je bent de hele tijd gebiologeerd door alles wat je nastreeft. We worden meegesleurd door alles wat het leven te bieden heeft. Daar gaat al je energie in als je niet oppast. Door meditatie neem je meer afstand van al je wensen en behoeften aan comfort, vermijden van pijn enz. Er moet een beetje ruimte ontstaan. In die ruime kan er iets geschieden. Dan kun je brug worden tussen hemel en aarde. Je wordt actief ontvankelijk voor wat God wil in je leven. Het uitgangspunt is: ‘Uw wil geschiede, daar maak je ruimte voor.’

Aandacht
Meditatie is volgens Josje ook een manier om meer aandacht te hebben voor de gewone dingen in het leven. ‘Vanmorgen merkte ik opeens dat er een klein vogelnestje in de muur van mijn huis zat. Dat nestje zat er al een tijdje, maar ik was er even aan voorbij gegaan: niet geluisterd, druk met andere dingen. Maar op een ochtend hoor ik opeens het gepiep van de kleine vogeltjes. Daar word ik stil van. Kijk nou toch hoe mooi!’

Mysticus
De boekenkast van Josje staat vol met werken over de Bijbel en mystiek. Ze is een bewonderaar van de laat-middeleeuwse theoloog Meester Eckhart en de zestiende eeuwse Spaanse mysticus Johannes van het Kruis. Maar ook het recentere werk van de Nederlandse priester Henri Nouwen behoren tot haar favoriete leesvoer. ‘Boeken over mystiek hebben zo’n enorme gelaagdheid, daar krijg je nooit genoeg van. Nouwen stelt het contact met God, het hogere, voorop. Hij zegt: Als de mensen toch eens konden geloven dat ze geliefd zijn, in al hun gebrekkigheid. Als je dat toch eens echt zou kunnen geloven, zou de wereld er een stuk beter uitzien. Daar word je nederig van. Je neemt het leven makkelijk als   vanzelfsprekendheid en zelfs maakbaar, maar het is mooi om het wonder dat het leven is te blijven zien. En dat van dit geheimenis God het begin en het einde is, schrijft Huub Oosterhuis.’

Dick Aanen

(gepubliceerd in blad Present, juli 2017)