Hei- en Boeicop – Vrienden en bekenden zijn in shock door het plotselinge overlijden van Frits Kool (63). De bekende Heicopse biologische boer kwam maandagavond (6 augustus 2017) bij een eenzijdig auto-ongeluk in het Groningse Leens om het leven.

 ‘Vorige week hebben we met onze vriendenploeg nog een boottochtje gemaakt in Friesland”, zegt Eip Aantjes. “We hebben toen stilgestaan bij het overlijden van onze vriend Jan Nobel, die leed aan een hersentumor. En dan een paar dagen later krijg je het verschrikkelijke nieuws te horen dat Frits is verongelukt. We zijn helemaal uit het lood geslagen, totaal verbijsterd. Het is niet te bevatten.’

Frits Kool was een bijzonder mens: wars van elke conventie, verstokt vrijgezel, gezelligheidsmens, bevlogen bestuurder, maar bovenal biologisch boer in alle vezels van zijn lijf.

Frits zat maandagavond samen in de auto met zijn grote vriend en geestverwant Max van Tilburg (71). Door nog onbekende oorzaak knalde de auto tegen een boom en vloog in brand. Van Tilburg wist nog juist op tijd uit de auto te komen. Voor Frits Kool kwam alle hulp te laat.

Max en Frits hadden eerder die dag nog een fietstochtje gemaakt door het Groningse boerenland. Daar was Max zo’n vijftien jaar geleden een biologische boerderij gestart, nadat hij daarvoor al decennialang had geboerd in Hagestein.

Gideonsbende
Max van Tilburg en Frits Kool waren in de jaren tachtig pioniers op het gebied van biologisch boeren. Samen met Piet Brouwer, vader Goof en zoon Teunis-Jacob Slob stonden zij aan de wieg van de Werkgroep Alblasserwaard-Vijfheerenlanden (WAV) en Den Hâneker, de vereniging voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Ver voor de troepen uit dacht deze Gideonsbende al na over duurzame landbouw. Daarnaast was Frits Kool actief in het bestuur en commissies van de Fokveedag Boerenlandfeest Hoornaar, betrokken bij de jongveecommissie Hoornaar en bestuurslid van het Ooievaarsdorp. En de lijst is zeker niet volledig.

Brede visie
Frits Kool was een boer met een brede visie. “Zijn drijfveer was om de gevolgen van menselijk handelen niet af te schuiven op anderen, maar zelf concrete stappen te nemen”, schrijft het bestuur van de WAV. Samen met zijn broer Gert-Jan Kool runde Frits De Groene Hofstee in Hei- en Boeicop. In 1996 schakelden ze over op biologisch boeren. Enkele jaren geleden besloten ze vooral voor de regiomarkt te gaan produceren. ‘Het is toch van de gekke dat wij hier in Nederland produceren voor de wereldbevolking’, zei Frits Kool twee jaar geleden in een interview. ‘Dat kunnen ze elders in de wereld ook prima.’

‘Geweldige visie’
Agrariër Piet Brouwer uit Molenaarsgraaf kent Frits Kool al vanaf midden jaren tachtig. ‘Het was een man met een geweldige visie, maar ook met een geweldig inzicht.’ Hij was standvastig, soms een tikkeltje rechtlijnig. Maar altijd bereid om naar oplossingen te zoeken. Frits Kool was bovenal authentiek. Brouwer: ‘Hij had geen behoefte om mooi weer te spelen. Ik heb nog nooit iemand meegemaakt die steeds zo dicht bij zichzelf bleef.’

Piet en Frits brachten in de loop der jaren bezoeken aan boeren in Spanje, Venezuela, Colombia, Suriname, Curaçao en Roemenië. Piet Brouwer: ‘Frits sprak weinig talen, maar met z’n Hei- en Boeicops wist hij zich overal verstaanbaar te maken.’

Frits kon zich geen ander leven voorstellen buiten de boerderij. Voor hem was boeren meer dan gewoon een beroep. Hij had meer bewondering voor zijn koeien dan voor de mechanische kracht van de tractor, vertelde hij ooit. Hij hield van de stallucht, de wasem, de stevige koeienbillen en de romige uierpartijen. Hij hield van het vrije leven. Alles beter dan een baantje in de burgermaatschappij.

Hij was een verstokte vrijgezel, zoals zoveel boeren in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden. “Boeren kunnen alleen over hun bedrijf praten, dat zijn de vrouwtjes gauw zat”, vertelde Frits in het boek Polderportretten (2005). Hij was een Vijfheerenlander met een voor deze streek zeldzaam Bourgondische inslag. Een echt gezelligheidsmens, die bij feestjes het licht uitdeed. En nog altijd groot bewonderaar van Status Quo.

Zonder mobiel
Hij leefde zonder agenda en redde zich ook uitstekend zonder mobiele telefoon of sociale media. ‘Maar als je Frits nodig had, had hij altijd alle tijd voor je’, zegt vriend Eip Aantjes.

De vriendenploeg, waar Frits deel van uitmaakte, bestond sinds 1998. In dat jaar hadden ze tijdens de feestweek in het dorp opgetreden als de Araboeren. Sindsdien kwamen de vijf vrienden nog elke twee maanden bij elkaar voor een gezellige avond. ‘Frits voelde zich thuis binnen ons groepje.’

Frits Kool wordt herinnerd om zijn gulle lach en zijn positieve kijk op het leven. Hij was een aimabel mens, een lieve oom en kindervriend. Piet Brouwer: ‘Frits leefde altijd mee met het wel en wee van zijn neven en nichten en van zijn vrienden. Als je een vriend was van Frits, was je een vriend voor het leven. Hij was een bijzonder rechtvaardig iemand.’

Dick Aanen

(gepubliceerd in Het Kontakt, 10 augustus 2017)